varroresistenz 2033

Van pionierswerk in de Kempen tot internationale erkenning

Bijenvrienden bouwen mee aan een toekomst zonder chemische varroabestrijding

Hoe kunnen we gezonde en weerbare bijenvolken ontwikkelen die uiteindelijk zonder chemische varroabestrijding kunnen overleven? Dat is de centrale doelstelling van Varroa Resistenz 2033 (VR2033), een Europese beweging die wetenschappers, onderzoekers, imkersverenigingen en praktijkmensen samenbrengt.

Ook de Bijenvrienden Kempen leveren hieraan een belangrijke bijdrage. Wat jaren geleden begon met praktijkproeven op onze eigen bijenstanden, is ondertussen uitgegroeid tot pionierswerk dat in binnen- en buitenland steeds meer erkenning krijgt.

Tijdens deze voordracht ontdekken de deelnemers hoe broedmanagement, biotechnische methodes en gerichte selectie kunnen bijdragen aan het Europese doel van Varroa Resistenz 2033. Eddy Nowicki vergelijkt de traditionele bestrijdingsmethodes met nieuwe biotechnische technieken en legt uit hoe de imkerij stap voor stap kan evolueren naar een toekomst met steeds minder chemische behandelingen.

Jarenlange praktijkervaring

Deze visie is niet van vandaag op morgen ontstaan. Ze is het resultaat van jarenlang observeren, testen, vergelijken en verbeteren door Eddy Nowicki, Eddy Mannaerts en het bestuur van de Bijenvrienden Kempen.

Nieuwe technieken werden niet alleen theoretisch besproken, maar vooral uitvoerig in de praktijk toegepast. Daarbij werd onderzocht wat werkelijk werkt aan de bijenkast, op welk ogenblik een ingreep het meeste effect heeft en hoe een methode voor de gewone imker praktisch uitvoerbaar kan blijven.

Door een doelgerichte broedstop te combineren met technieken zoals koninginnenisolatie, vangramen en selectie kan de voortplantingscyclus van de varroamijt worden doorbroken. Op het juiste ogenblik ingrijpen zorgt ervoor dat zowel de mijtdruk als de virusbelasting sterk kan worden verminderd.

Dankzij deze gezamenlijke aanpak is varroa binnen onze werking geen onbeheersbaar probleem meer. Onze ervaring toont aan dat de imker niet machteloos staat. Met voldoende kennis van de ontwikkeling van het bijenvolk, een goede planning en de juiste biotechnische ingrepen kunnen we zelf een groot verschil maken.

Van traditionele bestrijding naar biotechnisch bijenhouden

Tijdens de voordracht maakt Eddy Nowicki een duidelijke vergelijking tussen traditionele varroabestrijding en de nieuwe biotechnische aanpak.

Bij traditionele bestrijding wordt vaak pas gereageerd wanneer de varroadruk al hoog is. De behandeling moet vervolgens regelmatig worden herhaald en het bijenvolk blijft afhankelijk van chemische of organische bestrijdingsmiddelen.

Biotechnische methodes vertrekken vanuit een ander principe. Hierbij probeert de imker de natuurlijke ontwikkeling van bij, broed en varroamijt beter te begrijpen en gericht te sturen. Door tijdelijk een broedloze periode te creëren, wordt de voortplanting van de mijt onderbroken en ontstaat er een belangrijk moment waarop de aanwezige varroamijten doeltreffend kunnen worden aangepakt.

Het uiteindelijke doel gaat echter verder dan alleen bestrijden. Door broedmanagement te combineren met selectie willen we komen tot vitale en weerbare bijenvolken die steeds minder ondersteuning nodig hebben en uiteindelijk zonder chemische varroabestrijding kunnen overleven.

Samenwerking met de Universiteit van Lublin

Een belangrijke stap in deze ontwikkeling is onze nauwe samenwerking met de Poolse Universiteit van Lublin en professor Krzysztof Olszewski.

Professor Olszewski beschikt over een uitgebreide wetenschappelijke kennis van bijengezondheid, broedmanagement en biotechnische varroabestrijding. Door zijn onderzoekswerk te verbinden met de jarenlange praktijkervaring van Eddy Nowicki, Eddy Mannaerts en de Bijenvrienden ontstaat een bijzonder waardevolle wisselwerking.

Tijdens gezamenlijke bezoeken, gesprekken, praktijkproeven en internationale conferenties worden wetenschappelijke inzichten voortdurend naast de ervaringen aan de bijenkast gelegd. De Universiteit van Lublin zorgt voor de wetenschappelijke onderbouwing, terwijl wij onze praktische kennis en ervaring met de toepasbaarheid van de verschillende methodes inbrengen.

Deze internationale samenwerking maakt het mogelijk om bestaande technieken verder te verfijnen en nieuwe toepassingen te ontwikkelen. Zo ontstaan oplossingen die niet alleen wetenschappelijk onderbouwd zijn, maar ook haalbaar en bruikbaar blijven voor de imker.

De Hybride Isolator Nowicki: van Vlaanderen naar de wereld

Een van de meest tastbare resultaten van deze samenwerking is de ontwikkeling van de Hybride Isolator Nowicki.

In dit vernieuwende systeem komen wetenschappelijke inzichten en jarenlange praktische ervaring samen. De isolator maakt het mogelijk om koninginnenisolatie, een gecontroleerde broedstop en de vangraammethode binnen één praktisch systeem te combineren.

De Hybride Isolator biedt de imker verschillende mogelijkheden. Hij kan worden gebruikt om een doelgerichte broedloze periode te creëren, maar ook om binnen hetzelfde systeem verder te werken met een vangraam. Hierdoor kan de methode worden aangepast aan het bijenvolk, het seizoen en het uiteindelijke doel van de imker.

Het is dan ook bijzonder wrang dat de bevoegde ambtenaar ons project afkeurde als “te ambitieus en onvoldoende bewezen”. Met iets meer visie en ambitie bij de beoordeling had Vlaanderen zich hiermee op de wereldkaart kunnen zetten. Vandaag wordt de Hybride Isolator immers wereldwijd gebruikt, van Australië tot Amerika — alleen gebeurde die internationale doorbraak helaas zonder de Vlaamse steun die dit pionierswerk verdiende.

Uitgenodigd op Europese VR2033-conferenties

Ook binnen Europa blijft het pionierswerk van de Bijenvrienden niet onopgemerkt. De praktische kennis en de behaalde resultaten van Eddy Nowicki, Eddy Mannaerts en het bestuur worden steeds meer gewaardeerd.

We worden uitgenodigd op verschillende VR2033-bijenconferenties in Europa om onze visie, technieken en praktijkervaringen te delen met wetenschappers, onderzoekers, beleidsmakers en collega-imkers.

Deze uitnodigingen zijn een belangrijke erkenning voor het jarenlange werk dat binnen onze vereniging werd verricht. Ze bevestigen dat de Bijenvrienden Kempen niet alleen lokaal actief zijn, maar ook mee richting geven aan de toekomstige Europese bijenteelt.

Onze grote kracht ligt in de verbinding tussen wetenschappelijk onderzoek en de dagelijkse praktijk aan de bijenkast. We wachten niet af tot anderen met oplossingen komen. We onderzoeken, testen en ontwikkelen zelf methodes die voor iedere gemotiveerde imker toepasbaar kunnen zijn.